برگزاری کرسی‌های آزاداندیشی، راهکار کاهش تنش‌های دانشجویی

اعتراضات دانشجویی در روز‌های اخیر در برخی دانشگاه‌های کشور، بار دیگر موضوع نقش و کارکرد قشر تحصیل‌کرده در تحولات اجتماعی را به محور بحث‌های کارشناسی تبدیل کرده است. در این میان برخی اساتید دانشگاه معتقدند اگرچه مطالبه‌گری و عدالت‌خواهی از اصول اساسی جنبش دانشجویی است، اما آنچه در برخی تجمعات اخیر مشاهده شده، بیش از آنکه ریشه در دغدغه‌های آگاهانه داشته باشد، متأثر از فضای هیجانی و القائات رسانه‌های معاند است. این فضای هیجانی که عمدتاً توسط شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های معاند مدیریت می‌شود، بستر را برای شکل‌گیری حرکاتی فراهم می‌کند که نه تنها سنخیتی با مطالبه‌گری دانشجویی ندارد، بلکه بعضاً به نقطه مقابل آرمان‌های اولیه قشر تحصیل‌کرده تبدیل می‌شود.

حجت‌الاسلام محسن سپاسی مدرس دانشگاه، در گفت‌و‌گو با خبرنگار آنا به تحلیل منشأ و ماهیت اعتراضات اخیر دانشگاهی پرداخت و با اشاره به جایگاه قشر دانشجو در فرمایشات مقام معظم رهبری اظهار کرد: از دیرباز انتظار از قشر دانشجو این بوده که هم نقش روشنگری را ایفا کند و هم پرچمدار عدالت‌خواهی در جامعه باشد. این نگاه کاملاً صحیح و مبتنی بر ارزش‌های انقلاب اسلامی است.

القائات رسانه‌های معاند؛ عامل انحراف از مسیر صحیح مطالبه‌گری

وی در ادامه با اشاره به آسیب‌شناسی فضای کنونی دانشگاه‌ها تصریح کرد: آنچه امروز به عنوان یک معضل جدی در فضای دانشجویی مشاهده می‌شود، قرار گرفتن برخی دانشجویان در معرض هیجانات فضای مجازی و دریافت اطلاعات نادرست از منابع غیرمعتبر است. متأسفانه رسانه‌هایی که با نظام جمهوری اسلامی ایران عناد دارند، با القائات خود تلاش می‌کنند ذهن جوانان را از مسیر صحیح مطالبه‌گری منحرف کنند.

این مدرس دانشگاه با بیان اینکه ضعف مطالعاتی و تحقیقاتی در میان قشر جوان مشهود است، خاطرنشان کرد: بسیاری از دانشجویانی که وارد میدان اعتراض می‌شوند، پشتوانه علمی کافی برای صحبت‌های خود ندارند و صرفاً تحت تأثیر موج‌های رسانه‌ای قرار گرفته‌اند. این در حالی است که اگر قرار است نقدی به ساختار‌ها یا سیاست‌ها وارد شود، باید مبتنی بر استدلال و آگاهی باشد.

مطالبه‌گری حق دانشجو است، اما با رعایت شأن دانشگاهی

سپاسی با تأکید بر اهمیت مطالبه‌گری در فضای دانشگاهی گفت: مطالبه‌گری یک اصل اساسی و بسیار ارزشمند است و باید در محیط دانشگاه نهادینه شود. مقام معظم رهبری بار‌ها بر برگزاری کرسی‌های آزاداندیشی تأکید کرده‌اند تا نظرات مختلف در فضایی سالم مطرح شود و راه روشنی برای جامعه ترسیم شود. این بستر باید فراهم باشد.

وی در ادامه به حوادث اخیر در برخی دانشگاه‌ها اشاره و بیان کرد: آنچه در تجمعات اخیر رخ داد، متأسفانه با جوهره مطالبه‌گری دانشجویی فاصله معناداری داشت. گروهی از دانشجویان تحت تأثیر القائات خارجی، فضا را به سمت شورش و اغتشاش سوق دادند. البته بچه‌های انقلابی در مقابل این جریان ایستادگی کردند و اجازه ندادند فضا یک‌سویه باقی بماند.

فحاشی و خشونت؛ نشانه‌ای از فاصله گرفتن از اخلاق دانشگاهی

این استاد دانشگاه با انتقاد از شیوه اعتراضی برخی دانشجویان افزود: آنچه بیش از همه تأسف‌بار است، روی آوردن برخی معترضان به فحاشی، سنگ‌اندازی و حتی پرتاب چاقو است. از یک قشر فرهنگی که قرار است طلایه‌دار جامعه باشد، انتظار نمی‌رود که به این سطح از خشونت و بی‌اخلاقی رو بیاورند. این رفتار‌ها هیچ سنخیتی با یک انسان فرهنگی و متفکر اجتماعی ندارد.

سپاسی با بیان اینکه علم دارای ابعاد گوناگونی است، تأکید کرد: علم تنها به دانش فیزیکی و طبیعی خلاصه نمی‌شود. علم معنوی نیز به همان اندازه اهمیت دارد. کسانی که پرچم منحوس پهلوی را در دانشگاه‌ها بالا می‌برند، شاید در برخی علوم پیشرفت کرده باشند، اما از علم معنوی و اخلاقی بی‌بهره‌اند. این فاصله گرفتن از معنویت است که چنین رفتار‌هایی را رقم می‌زند.

الگوی علوی در مواجهه با فحاشی؛ فریاد «الله‌اکبر» در برابر توهین‌ها

وی با استناد به سیره امام علی علیه‌السلام در جنگ صفین اظهار کرد: در تاریخ اسلام داریم که یاران حضرت علی (ع) در برابر فحاشی‌های سپاه معاویه، قصد مقابله به مثل داشتند، اما حضرت فرمودند اگر ما نیز همانند آنها رفتار کنیم، پس چه تفاوتی بین جبهه حق و باطل باقی می‌ماند. این الگوی بسیار مهمی برای جامعه امروز ماست.

این مدرس دانشگاه با اشاره به رفتار دانشجویان انقلابی در تجمعات اخیر گفت: خوشبختانه بچه‌های مذهبی و انقلابی در برابر فحاشی‌ها، تقابل به مثل نکردند و تنها با فریاد «الله‌اکبر» و «حیدر حیدر» در مقابل آنها ایستادند. این رفتار، جنبه مثبت و اخلاقی دانشگاه را به معترضان نشان داد.

حضور مستمر مسئولان در دانشگاه‌ها؛ نسخه کاهش تنش‌های دانشجویی

سپاسی در بخش دیگری از این گفت‌و‌گو به وظیفه مسئولان در قبال ناآرامی‌های دانشگاهی پرداخت و گفت: یکی از مهم‌ترین نیاز‌های امروز دانشگاه، حضور مستمر و مؤثر مسئولان در جمع دانشجویان است. نباید تعامل مسئولان با دانشگاه فقط به روز دانشجو و آن هم به صورت یک حرکت نمایشی محدود شود. این رویکرد اشتباه است.

وی با تأکید بر ضرورت برگزاری منظم کرسی‌های آزاداندیشی افزود: مسئولان باید در طول سال در دانشگاه‌ها حضور پیدا کنند، برنامه‌ها و تصمیمات خود را با دانشجویان در میان بگذارند و پاسخگوی نقد‌ها و سوالات باشند. در این جلسات باید از ظرفیت اساتید و دانشجویان نخبه نیز استفاده شود تا هم‌اندیشی واقعی شکل بگیرد.

این استاد دانشگاه با ذکر مثالی از خانواده تصریح کرد: در یک خانواده، پدر خانواده اگر قصد دارد یک تصمیم مهم اقتصادی یا کاری بگیرد، آن را با اعضای خانواده در میان می‌گذارد و از نظرات آنها استفاده می‌کند. در دانشگاه نیز اگر قرار است تصمیمی گرفته شود که بر آینده دانشجویان تأثیر دارد، باید آنها را در جریان قرار داد و با آنها مشورت کرد. سکوت و عدم اطلاع‌رسانی، خود عامل ایجاد تنش است.

تجربه دولت سیزدهم در پاسخگویی به دانشجویان؛ الگویی که باید تداوم یابد

سپاسی با اشاره به تجربه مثبت دولت سیزدهم در تعامل با دانشگاه‌ها اظهار کرد: در دوره شهید رئیسی شاهد بودیم که سخنگوی دولت به صورت مستمر در دانشگاه‌های مختلف حضور پیدا می‌کرد، شبهات دانشجویان را پاسخ می‌داد و نظرات آنها را دریافت می‌کرد. این روند مطلوب باید در طول سال ادامه پیدا کند و به یک رویه دائمی تبدیل شود.

وی در پایان خاطرنشان کرد: اگر مسئولان و سردمداران نظام در کنار مردم و در جمع دانشجویان حضور داشته باشند، طبیعتاً هم صبر و بردباری در جامعه افزایش پیدا می‌کند و هم اعتماد عمومی نسبت به عملکرد نظام تقویت می‌شود. این اعتمادسازی، بهترین راهکار برای کاهش تنش‌ها و جلوگیری از سوءاستفاده دشمنان از فضا‌های هیجانی است.